Herdenking gevallenen Oost-Azië markeert afsluiting herdenkingsjaar 80 jaar vrijheid

Op vrijdag 15 augustus 2025 vond in Park Eekhout in Zwolle de jaarlijkse Herdenking gevallenen Oost-Azië plaats bij het Indië- en Nieuw-Guinea-monument. Tijdens deze plechtigheid stonden we stil bij alle burgers en militairen die in de periode 1941–1962 in Oost-Azië omkwamen. In alle rust en verbondenheid herdachten we hun levens en hun offers.

Met deze herdenking kwam ook een einde aan het herdenkingsjaar 80 jaar vrijheid. Een jaar waarin Zwolle in het teken stond van herinneren, vieren en doorgeven.

Het herdenkingsjaar werd geopend op 28 november 2024 met de onthulling van een herdenkingsbord voor Otto Smik, de Tsjechoslowaakse gevechtspiloot die precies 80 jaar eerder omkwam tijdens een geallieerde luchtaanval op het Zwolse treinstation. Tijdens de ceremonie vloog een vliegtuig, vergelijkbaar met Smik’s Spitfire, meerdere keren over Zwolle-Zuid als eresaluut.

Naast de jaarlijkse herdenkingen waren er talloze initiatieven die lieten zien hoe het onderwerp in Zwolle leeft.  Er waren indrukwekkende tentoonstellingen, zoals 80 jaar vrijheid in Museum de Fundatie en Achter de façade: oorlogsonderzoekers in Zwolle bij ANNO stadsmuseum Zwolle. Collectie Overijssel organiseerde inspirerende lezingen, terwijl Theaterfirma Linae Rekta met Enigma en Theater Andersom met hun schoolvoorstelling vrijheid op een persoonlijke manier invoelbaar maakten.

Door de stad hingen foto’s met verhalen, Harmonieorkest de Bazuin gaf een indrukwekkend Bevrijdingsconcert en het Academiehuis bracht ons samen tijdens De Nacht van Leo Major – Eindelijk vrij!. Ook sport en vrijheid werden verbonden: PEC Zwolle organiseerde voor de derde keer de Leo Major-wedstrijd.

Daarnaast vertelden studenten van de opleiding Mediaredactie van Landstede in de Vrijheidskrant verhalen van Zwollenaren in oorlogstijd, en werden op onze website nieuwe verhalen gedeeld.

Een hoogtepunt was het Bevrijdingsweekend, waarin we op 12 april samenkwamen op het Rodetorenplein voor het festival ‘Plein van de Vrijheid’. Daar vierden we de bevrijding van Zwolle, met een programma vol muziek, verhalen en ontmoeting. Extra bijzonder was de aanwezigheid van de zoon van Leo Major, de bevrijder van Zwolle.

Ook rond de herdenkingen en vieringen op 4 en 5 mei waren er bijzondere momenten. Zo mochten we de beroemde familie Wijnberg verwelkomen. Zij verzorgden de kranslegging op 4 mei. Daarnaast maakte burgemeester Peter Snijders bekend dat in het nieuw te ontwikkelen gebied Nieuwe Veemarkt een straat de naam Wijnbergstraat zal dragen. Op dezelfde plek werden drie goudkleurige Stolpersteine geplaatst voor Alida Wijnberg en haar zonen Marthijn en Maurits, die in Auschwitz werden vermoord.

Een ander bijzonder moment was de plaatsing van de laatste Stolpersteine voor Nora Louise van Zanten, een tastbare herinnering aan de Holocaust in Zwolle.

En dit is slechts een greep uit de activiteiten. Het herdenkingsjaar 80 jaar vrijheid liet zien hoeveel kracht er schuilt in samen herinneren en vieren. We zijn trots en dankbaar dat zoveel Zwollenaren, organisaties en instellingen met een warm hart voor vrijheid dit jaar hebben vormgegeven.

Juist in deze tijd is het van groot belang om te blijven herdenken, om verhalen door te geven, en om ons te realiseren dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is. Dank aan iedereen die dit mogelijk maakte en samen met ons stil stond bij vrijheid.

Een bijzondere dank gaat uit naar de Vereniging Veteranen Zwolle. Zij waren aanwezig bij alle herdenkingen, ook bij de oorlogsgraven op 4 mei, en ondersteunden vele van de bovengenoemde activiteiten. Op 5 mei 2025 werd hen daarom een ontbijt aangeboden als blijk van waardering.